Acute instabiliteit
Een verzwikking of distorsie van de enkel
Inhoudsopgave
Verzwikking of distorsie van de enkel
Wat is het?
Een verzwikking of distorsie van de enkel ontstaat vaak door een ongeval, het verkeerd terechtkomen uit een sprong, of het 'ongelukkig' neerzetten van de voet, bijvoorbeeld door een ongelijke stoeptegel. Een verzwikking tijdens sporten komt vaak voor, vooral bij sporten zoals basketbal, volleybal en korfbal. Dan wordt de verzwikking vaak veroorzaakt door het verkeerd terechtkomen uit een sprong. Daarnaast zien we ook bij contactsporten zoals voetbal en hockey regelmatig een verzwikking. Bij deze sporten is er vaak contact met een andere speler geweest.
Wat kunt u er zelf aan doen?
Behalve een verzwikking is er vaak ook een directe kneuzing door het contact. De enkel wordt meestal na een aantal uur dik en pijnlijk, met name aan de buitenzijde van de enkel. De enkel kan zo pijnlijk zijn dat er een röntgenfoto wordt gemaakt om zeker te weten dat de enkel niet gebroken is.
In de periode direct na een verzwikking, staat het verminderen van pijn en de zwelling op de voorgrond. Hiervoor is rust belangrijk, koelen met ijs en het been goed hooghouden. Hulpmiddelen zijn gips, drukverband, tape of een brace. De keuze daartussen is afhankelijk van hoe ernstig de verzwikking is.
Het is belangrijk om in rust het been hoog te houden, maar wel zo snel mogelijk weer te gaan belasten zodra de pijn het toelaat. Een goede oefening is om even alleen op het zere been te gaan staan. Probeer dit 3 maal per dag eerst voor 1 minuut en daarna kunt u het opbouwen.
Als staan op één been gaat, dan mag u proberen op de tenen te gaan staan, nog steeds met het 'geblesseerde' been. Met deze oefeningen zorgt u ervoor dat de voet-enkel snel weer stabieler wordt.
Een verzwikking kan ook ontstaan bij het missen van een stoeprand. Hoe je een enkel verzwikt heeft zeker invloed op wat voor schade er ontstaat. Andere factoren zijn bijvoorbeeld de stand van de enkel: met een o-been verzwik je makkelijker dan wanneer je een recht been hebt. Daarnaast heeft de conditie van de spieren en banden ook een grote invloed. Sommige mensen zijn hypermobiel, dan kun je makkelijk een enkel verzwikken zonder dat er direct schade ontstaat.
Wat is het beloop na een verzwikking?
Over het algemeen is de enkel na drie maanden weer goed belastbaar. Het kan zijn dat sporten nog wat lastig is, maar wandelen en traplopen mag geen groot probleem meer zijn. Een kleine groep mensen blijft echter klachten houden na een verzwikking. Deze klachten kunnen bestaan uit een instabiel gevoel, regelmatig verzwikken, aanhoudende pijnklachten, verminderde beweging en uiteindelijk zelfs slijtage van de enkel.
Sommige mensen verzwikken hun enkel langere tijd erg makkelijk, soms al over een kiezelsteentje. Vaak is er dan meer aan de hand. Het kan komen door zwakke of beschadigde enkelbanden, door een scheefstand van het hielbeen, maar ook door letsel van de pezen rond de enkel. Het is dan verstandig om te beoordelen waar het verzwikken vandaan komt. Verzwikken is namelijk niet alleen pijnlijk en vervelend, maar het kan op den duur ook leiden tot slijtage in de enkel: artrose.
Waarom de enkel pijnlijk blijft
Er kunnen meerdere oorzaken zijn voor een pijnlijk blijvende enkel.
Ten eerste kan het zijn dat met name de buitenste enkelband is gescheurd en onvoldoende stabiliteit geeft.
Ten tweede kan er een kleine breuk van het kuitbeen zijn, daar waar de enkelband vastzit.
Ten derde kan er instabiliteit zijn ontstaan tussen het kuitbeen en scheenbeen, ter hoogte van de verbinding tussen het kuit- en scheenbeen. Dit is een stevig vlies dat we de syndesemose noemen.
Ten vierde kan er kraakbeenschade zijn ontstaan, of een letsel van de banden ter hoogte van het onderste sprongbeen (tussen het hielbeen en sprongbeen).
Met andere woorden: een verzwikking is lang niet altijd simpel en er kunnen meerdere oorzaken voor aanhoudende klachten zijn. Maar zoals eerder gezegd, gaan in het algemeen de klachten na oefeningen vanzelf weer over.
Wat kunt u er dan zelf aan doen?
Rust
Probeer zo veel mogelijk te rusten en het gewicht op de enkel te verminderen, soms kunnen krukken helpen.
1.
ijs
Leg ijs op de zwelling voor 15-20 minuten, 3-4 keer per dag. Dit helpt om de zwelling te verminderen en de pijn te verlichten. Zorg ervoor dat je een doek tussen het ijs en de huid plaatst om bevriezing te voorkomen.
2.
3.
Compressie
Draag een elastische bandage of een compressieverband om de enkel om de zwelling te verminderen. Zorg ervoor dat de bandage niet te streng is om de bloedcirculatie niet te belemmeren. Bijvoorbeeld de levamed brace.
4.
Hoogte
Houd de geaffecteerde enkel hoger dan het niveau van je hart om de zwelling te verminderen. Dit kan je doen door je been op kussens of een stoel te leggen.
5.
Pijnstillers
Gebruik pijnstillers zoals paracetamol of ibuprofen om de pijn en de ontsteking te verminderen. Volg altijd de aanwijzingen op de verpakking en raadpleeg een arts als je onzeker bent over de dosering.
6.
Oefeningen
Zodra de pijn en de zwelling zijn afgenomen, kun je beginnen met licht oefeningen om de flexibiliteit en kracht van je enkel te verbeteren. Begin met kleine, geleidelijke bewegingen en verhoog de intensiteit langzaam.
Krachtoefeningen voor de enkel
Rekoefeningen voor de spieren rondom de enkel
Voorvoet oefeningen
Oefeningen voor een instabiele enkel