Inleiding
Hielpijn komt erg vaak voor.
1 op de 10 mensen krijgt hielpijn.
De pijn zit meestal aan de onderzijde van de hiel, het deel dat op de grond staat. Dit wordt vaak aangegeven als een ontstoken peesplaat, een fasciitis plantaris. Dit is een irritatie precies daar waar de peesplaat van de voet aan de hiel vastzit.
Het goede nieuws bij hielpijn is dat het over het algemeen een self-limiting disease is.
Met andere woorden het gaat vanzelf weer over.
Maar…
Dat kan wel een jaar duren!
In de volksmond wordt al snel gezegd bij een pijnlijke hiel dat het om een hielspoor gaat. Een hielspoor betekent eigenlijk dat er een bot uitsteeksel aan de onderzijde van de hiel zit, maar vaak is dat helemaal niet zo!
Hielpijn kan verschillende oorzaken hebben.
Het kan zijn dat de pijn echt van de hiel komt, maar meestal komt het doordat de hiel te veel belast wordt. Als we op onze voeten staan, komt 50% van ons gewicht op onze beide hielen terecht (25% per hiel) en 50 % op onze voorvoeten. Wanneer de verdeling van het gewicht verandert en bijvoorbeeld 70 % van het gewicht op de hielen komt, dan geeft dit pijn!
Verder is het goed om te bedenken dat de voet viermaal ons eigen gewicht moet dragen. Bij elke stap die we zetten, staan we even op één been. Dan moet ons hele gewicht over dat been heen om het andere been weer op de grond te zetten. Zo maken we een stap. Gelukkig staan we daar niet zo bij stil, maar onze voeten moeten hard werken tijdens lopen.
Wat vooral opvalt wanneer we een looponderzoek doen, is dat mensen met hielpijn veel gewicht op hun hielen zetten wanneer ze staan. Het is goed om je dit te realiseren wanneer je hielpijn hebt. Probeer dan ook als je staat meer op de voorvoeten te gaan staan.
Hoe ontstaat hielpijn?
Dat is een veel gestelde vraag, waar niet zomaar een antwoord op te geven is.
Hielpijn is in twee categorieën op te delen:
1) de pijn komt echt vanuit de hiel
2) de pijn ontstaat omdat de hiel te veel belast wordt.
De pijn die echt vanuit de hiel komt kan veroorzaakt worden door een botuitsteeksel. Dit is goed te zien op een gewone röntgenfoto. Overigens: de meeste botuitsteeksels aan de hiel geven helemaal geen klachten!
Een tweede oorzaak komt voort uit een verdikt peesblad, dit is goed te zien op een echo of een MRI- scan, waarbij de vraag is of dit een oorzaak van hielpijn is of een gevolg van de overbelasting.
Ten derde is een afwijking in het hielbeen zelf mogelijk. Een afwijking in het hielbeen zelf kan een botkneuzing zijn, maar ook cystes in het hielbeen. Cystes zijn holtes met vocht erin. Deze kunnen pijn geven, maar dat hoeft niet.
De pijn die ontstaat omdat er meer piekbelasting op de hiel komt (m.a.w. meer dan 25% van het gewicht komt op de hiel terecht) kan heel verschillende oorzaken hebben.
Een paar voorbeelden.
Bij een stijve teen wikkelen we de voet niet meer af. We rollen niet meer over de grote teen tijdens het lopen, wat betekent dat de hele drukverdeling van de voet verstoord is.
Maar ook wanneer de knie te ver strekt – staan met de knie op slot noemen we dat ook wel – is er meer druk op de hiel.
En soms komt het door stijfheid van de heup of te korte hamstrings.
Het is altijd goed om te bekijken waarom er meer druk onder de hiel is en daar dan ook wat aan te doen.
Het looppatroon
Om hielpijnklachten te kunnen beoordelen is het goed om naar het looppatroon te kijken.
Het looppatroon bestaat uit een eerste fase waarbij de voet op de grond staat. Deze fase beslaat 60 % van de tijd.
Bij de daaropvolgende fase hangt de voet ontspannen in de lucht, oftewel de swingfase.
Bij het lopen zijn verschillende momenten belangrijk, maar het belangrijkst is de afzetfase.
Opvallend is dat bij veel mensen met hielpijn het afzetten van de voet niet goed gaat. Juist door goed af te zetten kunnen we goed lopen. We duwen onszelf als het ware naar voren. Wanneer dat niet lukt, zetten we de voet te veel naar voren en moeten we onszelf als het ware vooruit trekken. Dat kost veel meer energie, en speelt waarschijnlijk een rol bij aanhoudende hielklachten.
Even over schoenen
Voor een normaal looppatroon is een schoen nodig die de voet toelaat alle bewegingen te maken. Een schoen moet niet te strak en niet te stug zijn! Hoe dikker en meer schokabsorberend de zool van de schoen is, hoe meer we op de hiel landen. Want om te lopen moeten we dan de voet veel verder omhoog/naar ons toe trekken.
Wanneer we op blote voeten lopen komen we veel meer op de voorvoet terecht. Hierdoor is de druk onder de voet lager dan wanneer we met schoenen aan lopen. Bij lopen op blote voeten buigt de knie bovendien meer dan bij lopen met schoenen aan.
Je zou het misschien niet verwachten, hoe dikker de zool, hoe meer druk er onder de hiel komt. En de meeste mensen met hielpijn lopen juist graag op een schoen met een dikke zool!
Vervelend genoeg vóelt dit wel goed, maar als we kijken naar hoe de hiel wordt belast, is het eigenlijk niet zo goed. Verder geldt: hoe stijver de zool, hoe meer druk er onder de voet komt, met name onder de hiel.
Oorzaken van hielpijn
Hielpijn kan dus allerlei oorzaken hebben.
Het is een hele waslijst: een peesbladontsteking, een botuitsteeksel aan de hiel, een cyste in het hielbeen, een te stijve grote teen, overbelasting van een been door een afwijking van het andere been, zwakte van de achillespees, een te strakke achillespees, extra pezen, sinus tarsi-syndroom. En dan hebben we ook nog afwijkingen van het vetlichaam onder de hiel.
Ook kan hielpijn door beklemming van één van de voetzenuwen komen. Soms doordat de zenuw vastzit in de tunnel waardoor zij loopt, maar soms ook omdat er bij elke stap druk op de zenuw komt van de spier die er langs loopt.
En dan is er ook nog een combinatie van oorzaken mogelijk.
Niet aan alles is wat te doen.
Daarom is het goed eerst te bekijken wat er aan de hand is. Omdat hielpijnklachten vaak lang aanwezig zijn en de meeste mensen met hielpijnklachten daardoor minder zijn gaan doen is het sterker maken van de voet wel heel belangrijk.
Bij pijn ontzien we graag dat wat pijn doet. Omdat er erg veel spieren in de voet zitten, betekent dit voor de voet helaas dat deze vaak snel minder sterk wordt.
Het klinkt wat dubbel, maar ook al heb je hielpijnklachten, probeer altijd de voet sterker te maken. Ongeacht de oorzaak van de pijn!
OK. En wat nu?
Samen met Petra Kerkhove, bewegingspecialist met als aandachtsgebied het looppatroon ben ik daarom een samenwerking gestart.
De reden hiervoor?
In mijn orthopedische praktijk zie ik veel patiënten met hielpijn, waarbij het beloop anders had kunnen zijn wanneer er sneller een passend oefenplan was geweest. Sterker nog: dan was een bezoek aan de orthopedisch chirurg helemaal niet nodig geweest.
De impact op het dagelijks leven maar ook vaak voor het werk is over het algemeen groot wanneer de klachten zo lang bestaan. Ook holt de conditie achteruit. Want wanneer lopen pijnlijk is ga je telkens minder doen!
Omdat hielpijn vaak veroorzaakt wordt door overbelasting op de hiel willen we ons daarop richten en komen we gezamenlijk met een op maat gemaakte oplossing.
Want iedereen is anders.
Hielpijn op je 20ste of 50ste of 70ste is niet hetzelfde, maar in alle gevallen heel erg vervelend. Dit betekent dat de oplossing ook niet voor iedereen hetzelfde is.
Wellicht zijn de klachten na een jaar vanzelf over, maar een jaar duurt lang. We willen daarom graag sneller een oplossing bieden die er niet alleen voor zorgt dat de hielpijn overgaat, maar er ook voor zorgt dat die niet terugkomt.
De behandeling is gericht op een betere belasting van de voeten. Want alleen het geïrriteerde peesblad behandelen kan volstaan, maar de kans dat het dan weer snel terugkomt is zeker aanwezig!
Het drie-stappen-plan
1.
De eerste stap kun je nu meteen zelf doen.
Pak een paar schoenen waar je veel op loopt.
Bij een normaal looppatroon zie je dat er slijtage rond de hiel en de voorvoet is, meestal evenveel.
Bij het te veel belasten van de hiel zie je dat er met name slijtage bij de hiel is terug te zien.
Dit is een teken dat je de hiel te veel belast.
2.
Verbeteren van de belasting van de voet.
Samen met Petra Kerkhove is er een programma ontwikkeld, waarbij je eerst een analyse krijgt waarom je de hiel overbelast. Vervolgens wordt er een oefenprogramma op maat gemaakt, waarbij we rekening houden met wat er wel en niet mogelijk is.
3.
Aan de slag met het op maat gemaakte programma. Dit duurt ongeveer 3 maanden.